Dobry Lekarz - Informacja medyczna

Atopowe zapalenie skóry, AZS, zwane też egzemą, wypryskiem atopowym, a niegdyś świerzbiączką Besniera, wypryskiem alergicznym lub alergicznym zapaleniem skóry jest chorobą zaliczaną do chorób atopowych. Niektórzy zaliczają atopowe zapalenie skóry również do chorób psychosomatycznych.

Atopowe zapalenie skóry pojawia się często wraz z uczuleniem na pokarmy, astmą czy katarem siennym. Jest to przewlekłe i nawrotowe schorzenie, rozwijające się na podłożu zaburzeń w układzie immunologicznym, które należy do grupy chorób atopowych. Atopowe zapalenie skóry mylone jest często z łuszczycą.

Objawy atopowego zapalenia skóry:

- zaczerwienienie i suchość skóry
- skłonność do nawrotowych zakażeń bakteryjnych
- uporczywy i bardzo nasilony świąd skóry
- wypryski pojawiające się na skórze (Wypryski są wynikiem m.in. obniżonego "progu świądowego" oraz nadreaktywnością skóry w odniesieniu do różnorodnych czynników)

Czynniki, które powodują nadreaktywność skóry:

* środki drażniące i alergeny - podrażnienie mechaniczne, mydła, rozpuszczalniki, konserwanty, detergenty, wełna, wietrzny klimat, nadmierne pocenie się,
* alergeny wziewne - roztocza kurzu domowego (Dematophagoides pteronyssinus), pleśnie, pyłki, sierść zwierząt,
* drobnoustroje - Staphylococcus aureus, drożdżaki, dermatofity z gatunku Trichophyton,
* pokarmy - jajka, mleko, soja, orzechy, ryby, skorupiaki, pszenica,
* inne - stres, czynniki psychiczne.

Zmiany najczęściej lokalizują się na zgięciach łokciowych i kolanowych, na twarzy i szyi, ale mogą obejmować całe ciało (patrz: erytrodermia). Atopowemu zapaleniu skóry często towarzyszą również inne schorzenia atopowe: astma oskrzelowa, sezonowy lub przewlekły katar sienny oraz alergiczne zapalenie spojówek.

Choroba ma przebieg wieloletni z okresami kiedy objawy są mniej lub bardziej nasilone. W przebiegu choroby mają również udział emocje i psychika chorego, które same nie są przyczyną objawów, ale poprzez wpływ układu nerwowego mogą stać się czynnikiem wyzwalającym objawy u osoby chorej.

W ostrej fazie atopowego zapalenia skóry przeważają takie wykwity skórne, jak ogniska rumieniowe dosyć wyraźnie odgraniczone od skóry otoczenia, na podłożu których występują drobne grudki, pęcherzyki oraz nadżerki. W przypadku podostrego stanu rozwoju AZS cechą charakterystyczną są ogniska rumieniowe, nasilone złuszczenie naskórka oraz przeczosy, czyli uszkodzenie naskórka pod wpływem drapania, najczęściej w kształcie linii. Przeczosy goją się całkowicie i nie zostają po nich blizny.
W przypadku, kiedy dojdzie do rozwoju stanu przewlekłego obserwuje się ogniska tzw. lichenizacji, czyli liszajowacenia.

Pierwszym krokiem w leczeniu jest wykluczenie z diety bądź z otoczenia alergenu, który wywołuje AZS oraz łagodzenie zmian skórnych.
Leczenie egzemy jest bardzo trudne. Wymaga wykrycia czynników powodujących wyprysk lub mu sprzyjających, by zastosować odczulanie. W przypadku niewykrycia czynnika uczulającego stosuje się odczulanie nieswoiste - środki odczulające ogólnie. Leczenie miejscowe, stosowane na skórę, przynosi jedynie bezpośrednią ulgę, nie likwiduje jednak przyczyny.

Leczenie objawowe:

* Środki przeciwhistaminowe
* Kortykosteroidy ogólnie w okresie zaostrzeń i miejscowo w postaci maści, z unikaniem zaróbki lanolinowej (chorzy często są na nią wrażliwi)
* Leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna A, takrolimus, pimekrolimus)
* Pielęgnacja i natłuszczanie skóry